Geschiedenis van Antwerpen Welkom op het forum van het FelixArchief

Oude Stadsmuur

Al uw vragen over de namen van straten of pleinen, de geschiedenis van gebouwen,...

Oude Stadsmuur

Berichtdoor Hans » 18 Jan 2006, 19:19

Heeft er iemand enig idee wie de bouwer van de oude stadsmuur van Antwerpen geweest is? Of er enige torens opstonden en wanneer dat dan precies was...

Hans
 
Berichten: 1
Geregistreerd: 18 Jan 2006, 19:08

stadsmuren van Antwerpen

Berichtdoor Stefan Goffart » 19 Jan 2006, 11:19

Wel Hans,

In feite heeft Antwerpen niet één muur gehad, maar vier verschillende stadsmuren. Ze stonden bekend als de Burchtmuur, de Middeleeuwse stadsmuur, de Spaanse Omwalling en de Brialmontomwalling. Ik vermoed dat jij geintresserd bent in de oudste : de Burchtmuur.

Hij werd in 1008 gebouwd in opdracht van Markgraaf Gothello I en moest een oude, omwaterde, aarden wal vervangen om zo de kleine middeleeuwse stad beter te kunnen verdedigen. De stadsmuur werd gebouwd in Doornikse natuursteen, kreeg fundamenten van 6 meter diep en werd 6 meter hoog. Hij werd voorzien van kantelen en 12 halfronde, uitspringende torentjes, die ook kantelen kregen en exact even hoog waren dan de rest van de muur. Het tracé van de muur bleef ongewijzigd ten opzichte van de aarden wal : hij maakte aan halve cirkel van de Schelde, langs de Burchtgracht (die op een hedendaags stratenplan nog steeds goed te herkennen valt), terug naar de Schelde. Op de zuidelijke hoek van de muur werd een stenen huis gebouwd, dat dienst moest doen als woning voor de markgraaf. Mits het het enige stenen gebouw was van de stad, was de naam snel gekozen : het 's Herensteen, kortweg 'Steen'. Hoewel het Steen dus een markgravelijke woning was, heeft het deze funktie bijna nooit vervuld. De markgraven waren immers ook nog hertog van Lothrijk, later van Lotharingen en nog later van Brabant, wat er voor zorgde dat ze nooit in Antwerpen verbleven en het Steen als stadsgevangenis gebruikten. De enige toegang tot de kleine stad, die de Antwerpse Burcht wordt genoemd, was langs de Steenpoort, die heden ten dagen nog steeds bestaat.

In de 19de eeuw werden de laatste resten van deze burcht gesloopt om de Jordaenskaai te kunnen aanleggen. Het enige wat ons er nu nog van rest is het Steen, de Steenpoort en de Steentoren, die rechts van de poort staat. Zowel het gebouw als de toren als de poort werden echter wel geromantiseerd en zijn nog nauwelijks herkenbaar ten opzichte van hun originele staat. De toren werd bijvoorbeeld enkele meters verhoogd en voorzien van een dak. In de straat 'Burchtgracht' zijn hier en daar nog kleine resten te zien van deze Burchtmuur.

De Middeleeuwse Stadsmuur omsloot een veel groter deel, telde 51 torens en 19 poorten, waarvan er 10 aan de Schelde lagen, en werd gebouwd in 1401. Het tracé van deze muur kan je op een kaart terugvinden door alle straatnamen die eindigen op 'vest' of 'rui' met elkaar te verbinden (grofweg dan) : de Sint-Kathelijnevest, de Jezuïetenrui, de Suikerrui, ...

De Spaanse omwalling werd gebouwd in 1543 en moest de Middeleeuwse muur vervangen, die dan ook voor een groot deel gesloopt werd. Hij volgde het tracé van de huidige leien (den Boulevard). Hij was 4.5 kilometer lang en had geen torens meer omdat de uitvinding van de kanonnen torens had doen vervangen door bastions. De muur kreeg zo 9 massieve bastions en 5 enorme stadspoorten. De hertog van Alva liet de muur in 1568 aanpassen en voorzien van een citadel in het zuiden. Deze muur werd gesloopt in 1859, wanneer generaal Brialmont de volgende stadsmuur bouwt.

Deze omwalling lag waar nu de Ring rond Antwerpen ligt. De ring werd aangelegd in de gracht rond de muur. De muur zelf werd 15 kilometer lang en kreeg 19 stadspoorten. Het werd een ingenieus complex van muren, wallen en grachten met er middenin verscheidene militaire depots, forten en kazernes. Hij werd gesloopt half de 20 ste eeuw om de autostrade te kunnen aanleggen. Het was de laatste stadsmuur die ooit nog gebouwd zou worden ter wereld, want in 1914, een kleine 20 jaar na de volttoiing ervan, kwam het Duitse leger met zeppelins op de proppen en kanonnen die bommen konden afvuren vanop een afstand van 5 kilometer. Het nut van een stadsmuur was hiermee dan ook volledig verleden tijd. Steden konden gebombardeerd worden vanuit de lucht of vanop grote afstand ...

Als je meer info over de andere muren wil, laat je maar iets weten.

Stefan Goffart
 
Berichten: 19
Geregistreerd: 15 Jan 2006, 21:46
Woonplaats: Borgerhout

» Terug naar Antwerpse architectuur, straten, gebouwen en pleinen


cron